Meerjarige vezelgewassen krijgen steeds meer aandacht in Limburg. Dat bleek op dinsdag 9 juni tijdens de kennissessie over meerjarige vezelgewassen, georganiseerd door Platform Nieuwe Teelten in Restaurant/Zaal Oud Wittem. De locatie was daarbij niet toevallig gekozen. Juist in Zuid-Limburg komen verschillende opgaven en kansen samen. De zoektocht naar nieuwe perspectieven voor de primaire sector, de landschappelijke inpassing van teelten én de nabijheid van Brightlands Chemelot Campus. Daarmee werd Wittem de perfecte plek om het gesprek te voeren over de vraag hoe gewassen als bamboe, zonnekroon, mammoetgras en Miscanthus kunnen uitgroeien tot kansrijke regionale ketens.

De middag werd geopend door Patrick Lemmens namens Platform Nieuwe Teelten. Hij schetste hoe het platform is ontstaan vanuit verschillende projecten en initiatieven en inmiddels is doorontwikkeld tot een samenwerkingsprogramma waarin teelt, markt, onderzoek en toepassing met elkaar worden verbonden. Waar in Noord- en Midden-Limburg al ervaring is opgedaan met onder meer vezelhennep, ligt er nu een duidelijke kans om de vertaalslag naar Zuid-Limburg te maken.

Leon Jongen van Gemeente Beekdaelen nam de aanwezigen mee in de uitdagingen en knelpunten in het gebied. Daarbij ging het onder meer over de druk op landbouwgrond, laag renderende percelen, bodem- en wateropgaven en de vraag hoe nieuwe teelten kunnen passen binnen het karakteristieke Zuid-Limburgse landschap. Meerjarige vezelgewassen bieden daarin mogelijk nieuwe perspectieven. Ze worden eenmalig geplant en kunnen vervolgens jarenlang geoogst worden voor uiteenlopende toepassingen. Tegelijk vraagt die langjarige aanwezigheid om een zorgvuldige afweging. Zijn deze teelten een alternatief akkerbouwgewas, een extensieve oplossing, een vorm van agrarische natuur of juist een combinatie daarvan?

Tijdens de sessie kwamen verschillende gewassen en ketenkansen aan bod. Bamboologic liet zien welke potentie bamboe heeft, onder meer als bron voor hoogwaardige vezels en mogelijk als basis voor verdere ontwikkeling richting hoogwaardige chemische toepassingen, zoals grafeen. Silphie Nederland ging in op zonnekroon, een gewas dat kansen biedt als grondstof voor biogas én als alternatief in substraat, bijvoorbeeld in markten die zoeken naar vervangers voor veen. Na de pauze deelden Dutch Plant Force en TECOMI, hun ervaringen met mammoetgras en Miscanthus. Daarbij werd duidelijk dat ook vanuit Limburgse telers steeds nadrukkelijker wordt gewerkt aan schaal, samenwerking en een krachtige positie richting afnemers.

Juist de koppeling met Chemelot maakt de Zuid-Limburgse context bijzonder. Regionaal geteelde vezelgewassen kunnen mogelijk een rol spelen als grondstof voor bioplastics, biobased materialen en andere chemische toepassingen. Daarmee ontstaat een verbinding tussen landbouw en industrie die verder gaat dan alleen teelt. Daarmee ontstaat een bredere keten waarin landschappelijke inpassing, teeltconcepten, verwerking, afzet en hoogwaardige toepassingen logisch met elkaar verbonden worden. Maarten Vermeer van HAS Green Academy sloot hierop aan met oplossingsrichtingen voor landschappelijke inpassing. Zijn bijdrage maakte duidelijk dat succesvolle opschaling niet alleen afhankelijk is van marktpotentie, maar ook van de manier waarop teelten passen in het landschap en de regio.

De bijeenkomst eindigde met een gesprek over de rol van Platform Nieuwe Teelten en de vervolgstappen. De conclusie was helder. Er liggen concrete kansen in Zuid-Limburg, maar verdere samenwerking is cruciaal. Door telers, gemeenten, kennisinstellingen, ketenpartners en het chemiecluster met elkaar te verbinden, kan Zuid-Limburg uitgroeien tot een regio waar nieuwe teelten bijdragen aan toekomstperspectief voor de landbouw én aan de ontwikkeling van biobased grondstoffen.